UTSOPI 1/6/2022

De Belgische wet was er tot nu toe op gericht om het uitoefenen van sekswerk zo moeilijk mogelijk te maken en zo sekswerk te ontmoedigen of te doen verdwijnen. Zo waren alle dienstverleners aan zelfstandige sekswerkers (boekhouders, verzekeraars, websiteontwikkelaars, verhuurders van ruimtes, …) gecriminaliseerd en was alle reclame verboden. Onder het Belgisch gedoogbeleid werden reclame en diensten aan sekswerkers ondertussen wel oogluikend toegestaan. Dat leidde tot een situatie waarbij veel banken en verzekeraars ervoor terugdeinsden om met sekswerkers in zee te gaan, en willekeur en onduidelijkheid wat de regels in verband met reclame betrof.

Tegelijk werd in België elke vorm van uitbating gecriminaliseerd en benoemd als pooierschap.
Ondertussen werd de sector van de uitbating onder het Belgisch gedoogbeleid wel getolereerd. Dit leidde tot een situatie waarin geen verschil gemaakt werd tussen uitbuiting en uitbating, gezien het onmogelijk is om regels op te leggen aan een sector die in zijn geheel gecriminaliseerd is.
Ondertussen stelden gemeenten hun eigen reglementen op, wat leidde tot onduidelijkheid, chaos en versnippering in de sector.

Ook zorgde de criminalisering van elke vorm van uitbating ervoor dat sekswerkers die als werknemer werken erg moeilijk of onmogelijk sociaal beschermd konden worden en vaak geen sociale rechten opbouwden zoals andere werknemers (jaarlijkse vakantie, ziekteverzekering, zwangerschapsverlof, recht op vervangingsinkomen, werkloosheidsuitkering, pensioen, …).

Wat verandert er precies met de nieuwe wet?

1. Wat betreft diensten aan sekswerkers:

Derde partijen zijn niet langer gecriminaliseerd. Het openen van een rekening, het maken van een website, een verzekering aanbieden en een ruimte verhuren aan sekswerkers is niet langer vervolgbaar. Zelfstandige sekswerkers krijgen zo dezelfde rechten als andere zelfstandigen.

2. Wat betreft reclame:

Reclame blijft verboden, met deze uitzonderingen:

– Indien je reclame maakt voor je eigen diensten

– Indien reclame voor seksuele dienstverlening of een plaats waar seksuele diensten aangeboden worden (bijvoorbeeld een club) gemaakt wordt op een internetplatform of een ander medium (bijvoorbeeld katern in de krant) dat speciaal voor dit doel
bestaat. Dat betekent dat reclame voor sekswerk op publieke plaatsen (posters in bushokken, billboards aan de snelweg,…) niet toegelaten is.

– Het internetplatform moet aantonen dat het redelijke inspanningen levert om misbruik van prostitutie en mensenhandel te bestrijden. Gevallen van misbruik en mensenhandel moeten meteen aan de politie en gerechtelijke autoriteiten doorgegeven worden.

3. Wat betreft uitbating:

Pooierschap is verboden, maar wordt strikt gedefinieerd om het verschil te kunnen maken tussen uitbating en uitbuiting. Pooierschap is:

– Het organiseren van het sekswerk van een ander om er zelf voordeel uit te halen, behalve in de gevallen die de wet bepaalt.

Wat betekent het organiseren van het sekswerk van een ander? Dit gaat over de gevallen waarin iemand een vergoeding ontvangt voor het uitoefenen van een hiërarchische controle over sekswerkers, of de activiteit van verschillende sekswerkers coördineert (bepalen van het werkschema, werktijden, …). Het gaat niet over dienstverleners zoals bijvoorbeeld boekhouders, chauffeurs of webdevelopers. Ook slaat het niet op de gevallen waarbij zelfstandige sekswerkers samen een huis huren waarin zij seksuele diensten aanbieden, op voorwaarde dat er tussen hen geen gezagsverhouding bestaat.

Wat betekenen de woorden “behalve in de gevallen die de wet bepaalt”? Dit verwijst naar de erkenningsprocedure voor uitbaters die door een specifieke wet zal worden vastgelegd. Het gaat essentiële voorwaarden waarbinnen sekswerk zal mogen georganiseerd worden. Er worden voorwaarden opgelegd aan de uitbater, niet aan de sekswerker.

Hoe zal deze lijst voorwaarden eruit zien? Dit wordt vanaf nu overlegd door de bevoegde ministers, de sector van sekswerkers en de vertegenwoordigers van slachtoffers van mensenhandel of misbruik van prostitutie. De lijst voorwaarden zou eind 2022 opgesteld en in een wet gegoten moeten zijn. Wie zich niet aan deze voorwaarden houdt en toch de prostitutie van anderen organiseert, zal vervolgbaar zijn voor pooierschap en/of mensenhandel.

Wat gebeurt in afwachting van die nieuwe wet? De situatie voor de uitbating blijft zoals voorheen. Het gedoogbeleid wordt met andere woorden voortgezet tot de nieuwe wet er is.

Pooierschap is daarnaast:

– Het bevorderen, ertoe aanzetten, aanmoedigen of vergemakkelijken van prostitutie met als doel het, rechtstreeks of onrechtstreeks, bekomen van een abnormaal economisch voordeel of elk ander abnormaal voordeel.

Deze situatie slaat op misbruik van seksuele diensten aangeboden door een andere persoon.
Bijvoorbeeld overdreven huur vragen of het eisen van seksuele diensten bovenop reguliere betaling door bijvoorbeeld een boekhouder. Het verhuren van een hotelkamer aan een zelfstandige sekswerker aan een normale prijs is toegelaten. Het verhuren van een hotelkamer aan het dubbele van de prijs omdat het een sekswerker betreft, is strafbaar. Ook wie dit misbruik actief faciliteert, is strafbaar.

– Maatregelen nemen om het verlaten van de prostitutie te verhinderen of te bemoeilijken.

4. In het openbaar aanzetten tot sekswerk:

– Het blijft verboden om met reclamemiddelen personen in het openbaar aan te zetten tot prostitutie. Dit slaat bijvoorbeeld op het reclame maken voor betaalde datingsites aan de ingang van een universiteit.

– Het gebruiken van eender welk middel ook om iemand in het openbaar tot prostitutie aan te zetten, is strafbaar. De wet verduidelijkt hier dat het gaat om het aanbieden van etentjes, cadeaus of andere lokmiddelen.

5. De onmogelijkheid om de nietigheid te verklaren van een contract:

Dit gaat om een andere wet die enkele weken voor de decriminalisering al werd goedgekeurd in het Federaal parlement.

In het geval van een conflict tussen sekswerker en uitbater dat voor de rechter kwam, was het vroeger mogelijk dat de uitbater aan de rechter vroeg om het contract nietig te verklaren. Sekswerk is volgens het Burgerlijk Wetboek in België namelijk niet conform de openbare zeden, dus een contract (onder welke naam dan ook) om sekswerk uit te voeren kan niet rechtsgeldig zijn. Dit betekende dat de sekswerker niet alleen de rechtszaak verloor, maar ook alle sociale rechten die onder dit contract opgebouwd werden (pensioen, vakantie, ziekteverlof, …).

Sinds deze wet, op 17 februari 2022 goedgekeurd door het Federaal parlement, is het verklaren van de nietigheid van een contract voor sekswerkers niet meer mogelijk.